Strese Bağlı Yeme Bozukluğu Nedir?

Birçok insan stresli olduğunda iştahının değiştiğini fark eder. Bazıları yoğun stres altında hiçbir şey yemek istemezken, bazıları ise normalden çok daha fazla yemek yemeye başlayabilir. Özellikle yoğun kaygı, duygusal baskı, yalnızlık, mutsuzluk veya zihinsel yorgunluk yaşayan kişilerde yemek yemek yalnızca fiziksel bir ihtiyaç olmaktan çıkıp duygusal rahatlama yöntemi haline gelebilir.

İşte bu durum uzun süre devam ettiğinde strese bağlı yeme bozukluğu ortaya çıkabilir.

Strese bağlı yeme bozukluğu, kişinin fiziksel açlık nedeniyle değil; stres, kaygı, mutsuzluk, baskı veya duygusal boşluk nedeniyle kontrolsüz şekilde yemek yemesi ya da yeme davranışının bozulmasıdır.

Birçok kişi bu durumu yalnızca “iradesizlik” olarak değerlendirir. Ancak gerçekte stres kaynaklı yeme problemleri çoğu zaman psikolojik süreçlerle bağlantılıdır.

Kişi bazen:

• üzgün olduğunda yemek yer
• kaygılandığında sürekli atıştırır
• yalnız hissettiğinde kontrolsüz şekilde tüketir
• öfkelendiğinde yemeğe yönelir
• kendisini boşlukta hissettiğinde yemekle rahatlamaya çalışır

Bu durum zamanla hem fiziksel hem psikolojik açıdan ciddi sorunlara dönüşebilir.

Strese Bağlı Yeme Bozukluğu Ne Demektir?

Strese bağlı yeme bozukluğu, kişinin aç olmadığı halde duygusal nedenlerle yemek yemesi ya da yeme düzeninin psikolojik baskılar nedeniyle bozulmasıdır.

Burada temel problem:

fiziksel açlık değil, duygusal ihtiyaçtır.

Kişi aslında:

• rahatlamak
• kaygısını azaltmak
• kendini sakinleştirmek
• duygusal boşluğu doldurmak

için yemek yemeye yönelir.

Bu nedenle birçok kişi yemek yedikten kısa süre sonra tekrar aç hissetmeye başlayabilir. Çünkü doyurulmaya çalışılan şey mide değil, duygulardır.

Duygusal Açlık ile Fiziksel Açlık Arasındaki Fark

Strese bağlı yeme problemlerinde en önemli konulardan biri duygusal açlık ile fiziksel açlığı ayırt edebilmektir.

Fiziksel Açlık

• yavaş yavaş oluşur
• her türlü yiyecekle giderilebilir
• tokluk hissi oluşur
• yemek sonrası suçluluk oluşmaz

Duygusal Açlık

• aniden gelir
• özellikle belirli yiyecekleri ister
• doymak zor olabilir
• yemek sonrası suçluluk görülebilir

Özellikle:

• tatlı krizleri
• gece yeme atakları
• sürekli atıştırma isteği

çoğu zaman duygusal açlıkla ilişkili olabilir.

Stres Neden Yeme Davranışını Etkiler?

Stres yalnızca zihni değil, bedeni de etkiler.

Yoğun stres altında:

• kortizol hormonu artabilir
• beyin hızlı rahatlama arayabilir
• ödül sistemi aktive olabilir

Özellikle şekerli ve yüksek kalorili yiyecekler kısa süreli rahatlama sağlayabilir.

Bu yüzden kişi:

stresli olduğunda kendisini yemek yerken bulabilir.

Ancak bu rahatlama genellikle geçicidir.

Sonrasında:

• pişmanlık
• suçluluk
• kontrol kaybı hissi

oluşabilir.

Strese Bağlı Yeme Bozukluğunun Belirtileri

Strese bağlı yeme problemleri kişiden kişiye değişebilir. Ancak sık görülen belirtiler şunlardır:

• aç olmadığı halde yemek yemek
• stresli anlarda sürekli atıştırmak
• özellikle tatlı krizleri yaşamak
• yemekle rahatlamaya çalışmak
• gece yeme atakları
• kontrolsüz yeme hissi
• yemek sonrası suçluluk
• duygusal dalgalanmalarda iştah değişimi

Bazı kişilerde ise stres tam tersine iştah kaybına yol açabilir.

Stresliyken Neden Özellikle Tatlı Yeme İsteği Oluşur?

Birçok insan stresli olduğunda özellikle:

• çikolata
• hamur işi
• şekerli yiyecekler
• abur cubur

tüketmek ister.

Çünkü bu yiyecekler beyindeki ödül sistemini kısa süreli aktive ederek rahatlama hissi oluşturabilir.

Ancak bu rahatlama geçicidir.

Bu nedenle kişi kısa süre sonra tekrar yemek yeme ihtiyacı hissedebilir.

Yemek Gerçekten Rahatlatır mı?

Kısa süreli olarak evet.

Yemek yemek özellikle stres altında geçici rahatlama sağlayabilir. Ancak burada problem:

rahatlamanın kalıcı olmamasıdır.

Çünkü sorun:

yemekle değil, duygularla ilgilidir.

Kişi:

• kaygıyı
• yalnızlığı
• stresi
• üzüntüyü

yemekle bastırmaya çalışabilir.

Ancak duygular bastırılsa bile tamamen kaybolmaz.

Strese Bağlı Yeme Bozukluğu Kimlerde Daha Sık Görülür?

Bu durum özellikle:

• yoğun stres yaşayan kişilerde
• kaygı problemi olanlarda
• duygularını bastıran kişilerde
• özgüven problemi yaşayanlarda
• mükemmeliyetçi bireylerde
• duygusal yalnızlık yaşayan kişilerde

daha sık görülebilir.

Özellikle duygularını ifade etmekte zorlanan kişiler yemek yemeyi rahatlama yöntemi olarak kullanabilir.

Çocukluk Deneyimleri Yeme Davranışını Etkiler mi?

Evet.

Birçok kişinin yemekle kurduğu ilişki çocuklukta şekillenmeye başlar.

Örneğin:

• duygusal ihtiyaçların yemekle sakinleştirilmesi
• ödül olarak sürekli yiyecek verilmesi
• stres anlarında yemekle rahatlatılmak

ilerleyen yaşlarda duygusal yeme alışkanlığına zemin hazırlayabilir.

Strese Bağlı Yeme Bozukluğu Neden Tehlikelidir?

Çünkü problem yalnızca kilo almak değildir.

Uzun süre devam eden duygusal yeme davranışı:

• özgüven problemleri
• beden algısı sorunları
• depresif duygu durum
• yoğun suçluluk hissi
• kontrol kaybı hissi

oluşturabilir.

Ayrıca fiziksel sağlık açısından da risk yaratabilir.

Yemekle Duyguları Bastırmak Neden Çözüm Olmaz?

Çünkü yemek:

duygunun nedenini çözmez.

Sadece kısa süreli bastırır.

Örneğin kişi:

• yalnız hissedebilir
• değersiz hissedebilir
• yoğun kaygı yaşayabilir

ve bu duyguları yemekle sakinleştirmeye çalışabilir.

Ancak duygular tekrar ortaya çıktığında:

yeme davranışı da tekrar eder.

Strese Bağlı Yeme Problemi Nasıl Düzelir?

Bu süreçte yalnızca diyete odaklanmak çoğu zaman yeterli olmaz.

Çünkü temel problem:

yemek değil, duygusal süreçtir.

Bu nedenle:

• duyguları fark etmek
• stresle baş etme becerileri geliştirmek
• duygusal ihtiyaçları anlamak
• otomatik yeme davranışını fark etmek

oldukça önemlidir.

Psikolojik Destek Süreci Nasıl Yardımcı Olabilir?

Terapi süreci kişinin:

• yemekle kurduğu ilişkiyi anlamasına
• duygusal tetikleyicileri fark etmesine
• stresle daha sağlıklı baş etmesine
• kendini suçlamadan süreci yönetmesine

yardımcı olabilir.

Özellikle:

• yoğun kaygı
• duygusal boşluk
• özgüven problemleri
• kontrol kaybı hissi

gibi durumlar stres kaynaklı yeme problemlerini artırabilir.

Gaziantep Psikolog Desteğinin Önemi

Gaziantep’te psikolog desteği arayan birçok kişi yalnızca yeme problemi nedeniyle değil; aslında altında bulunan yoğun stres, kaygı, duygusal baskı ve tükenmişlik nedeniyle destek aramaktadır.

Çünkü çoğu zaman problem:

yalnızca yemek değildir.

Yemek:

kişinin yaşadığı duygusal yüklerle baş etmeye çalıştığı bir alan haline gelmiş olabilir.

Sık Sorulan Sorular

Strese bağlı yeme bozukluğu nedir?

Kişinin fiziksel açlık yerine stres, kaygı veya duygusal nedenlerle yemek yemesidir.

Duygusal açlık nasıl anlaşılır?

Ani gelen yoğun yeme isteği, özellikle tatlı krizleri ve yemek sonrası suçluluk duygusu duygusal açlık belirtisi olabilir.

Stres neden aşırı yemeye neden olur?

Yoğun stres altında beyin kısa süreli rahatlama arar ve yemek ödül sistemi üzerinde etkili olabilir.

Stres iştahsızlık da yapar mı?

Evet. Bazı kişilerde stres aşırı yemeye, bazı kişilerde ise iştah kaybına neden olabilir.

Psikolojik destek faydalı olur mu?

Evet. Özellikle duygusal yeme davranışının altında yoğun stres veya kaygı varsa terapi süreci faydalı olabilir.

Sonuç

Strese bağlı yeme bozukluğu yalnızca yemekle ilgili bir problem değildir. Çoğu zaman kişinin yaşadığı duygusal yüklerin, stresin, kaygının ve bastırılmış duyguların bir yansımasıdır.

Bu nedenle çözüm yalnızca iradeyi zorlamak değil:

kişinin ne yaşadığını gerçekten anlamaktır.

Çünkü bazen insanın aç olan kısmı midesi değil, duygularıdır.